Spring naar content

Universitair Medisch Centrum Groningen

Sociale geneeskunde van het Universitair Medisch Centrum Groningen leidt het onderzoeks­programma Public Health Research (PHR). Dit programma richt zich met name op:

  • the prediction and (early) detection of deteriorating health and disease, and
  • work and social participation in case of health problems

Daarin staat preventie dus heel centraal – voorspellen van risico’s en vroegopsporing.
PHR heeft daarbij drie thema’s:

  • Child and youth behaviour and development
  • Inclusive health systems
  • Work and health
  • Global Health

Hieronder volgt een korte uitwerking per thema, waarbij voorbeelden van afgerond of lopend onderzoek worden gegeven.

Een deel van het onderzoek is ingebed in een academische werkplaats De belangrijkste zijn de werkplaats publieke gezondheid Noord-Nederland ((www.publiekegezondheid.nl),en de academische werkplaats Jeugd C4Youth (www.c4youth.nl), . Daarnaast zijn wij verbonden aan  het Kenniscentrum Verzekeringsgeneeskunde (www.kcvg.nl) en een academische werkplaats met ArboUnie met wie samenwerking ook denkbaar is bij stages aios M&G (bijv. gericht op kansen op arbeidsparticipatie van kwetsbare jeugdigen).

Child and youth behaviour and development

Preventie bij kinderen en jongeren kan levenslang bijdragen aan gezondheid en participatie. Vooral tijdens gevoelige perioden in het leven (zoals de eerste 1000 dagen en de adolescentie) en door accumulatie kunnen risicofactoren maar ook beschermende factoren invloed hebben. Dit uit zich in effecten op groei en ontwikkeling, op fysieke en mentale gezondheid en ook op kwaliteit van leven. Deze invloeden kunnen blijven voorbestaan tot op volwassen leeftijd door invloed  op schoolprestaties, de kans op werk, gezinsvorming en op vrijetijdsbesteding. Inzicht in causale paden kan hier bijdragen aan de tijdige detectie van verhoogde risico’s, de ontwikkeling van preventieve interventies. Evidence over de effectiviteit van methoden van vroegsignalering en interventies is vervolgens gewenst. Doel van dit thema is bij te dragen aan de kansen voor kinderen en jongeren op een gezond en gelukkig leven en mee kunnen doen. Dit gebeurt door het verwerven van kennis over mechanismen en effecten van preventie en behandeling en zorg in een vroeg stadium.

Binnen de afdeling Gezondheidswetenschappen wordt een deel van het onderzoek uitgevoerd binnen Nederlandse cohorten. Enkele belangrijke cohorten waarbinnen wij onderzoek verrichten zijn:

  • Lifelines, een multigenerationeel cohort van 3 generaties), waarbij momenteel data van een 4e generatie worden verzameld binnen Lifelines Next (huidig aantal inclusies ongeveer 800).
  • Pinkeltje (in het Engels: LOLLIPOP): een wereldberoemd prematuren-cohort waarbij de laatste metingen onlangs hebben plaatsgevonden op adolescenten-leeftijd. Op basis van dit cohort hebben meerdere promovendi hun PhD thesis verdedigd.
  • TRAILS en TRAILS Next: TRAILS (Tracking Adolescents’ Individual Lives Survey) is een onderzoek naar de ontwikkeling van lichamelijke en geestelijke gezondheid. In TRAILS zijn meer dan 2700 jongeren vanaf ongeveer hun 11e levensjaar al bijna 20 jaar gevolgd door ze elke 2 à 3 jaar te onderzoeken. In 2015 zijn we gestart met TRAILS-Next, een onderzoek waarbij we ons richten op de kinderen van TRAILS deelnemers. In TRAILS – Tracking the next generation richten we ons op TRAILS deelnemers die in de komende jaren vader of moeder worden (of al zijn), en hun kinderen.

Een voorbeeld van een project waarbij gebruik wordt gemaakt van cohortdata is TRANSSES;Explaining socio-economic health differences from a transgenerational and life course perspective (TRANSSES)’. In dit projectwordt gekeken naar de sociaal-economische gezondheidsverschillen, de overdracht daarvan tussen generaties, oorzakelijke factoren en de mogelijkheden om hierop te interveniëren. Er vinden kwantitatieve anlyses plaats en focusgroep-interviews met de doelgroep (met ouders jongeren en ouderen met een lage SES, en met betrokken professionals). Het is mogelijk om aan te sluiten bij dit project door bijv. te bestuderen welke gevolgen sociaal-economische gezondheidsverschillen van ouders hebben op gezondheidsuitkomsten bij kinderen.

Een ander project betreft een internationaal project EUCAN-Connect, waarin effecten van stressoren en voeding op ontwikkelingsuitkomsten worden bestudeerd binnen Lifelines Next tot de leeftijd van 1 jaar. Ook wordt hierbij gekeken naar biologische oorzaken, met name naar het microbioom. Het is een optie om met je onderzoek aan te sluiten bij dit cohort door na te gaan wat mogelijke risicofactoren zijn voor lichamelijke en mentale gezondheidsuitkosten in het eerste levensjaar. Indien modificeerbare risicofactoren worden gevonden kan dit consequenties hebben voor de JGZ-praktijk.

Binnen het Pinkeltje-cohort zijn veel onderzoeken uitgevoerd die hebben geleid tot veel promoties en succesvolle stages van master-studenten. Momenteel doet een PhD-student onderzoek naar Early Life Stress, waarbij zij ook data van het Pinkeltje-cohort benut. Er zijn nog steeds mogelijkheden om binnen dit cohort nieuwe vraagstellingen te beantwoorden, bijv. door de relatie tussen zwangerschapsduur en vetpercentage op adolescentenleeftijd te bestuderen.

Naast cohort-onderzoek wordt binnen dit thema ook interventie- en implementatieonderzoek uitgevoerd. Voorbeelden ervan zijn: eHealth Prematuren JGZ; hierbij vindt de vertaling plaats van wetenschappelijke bevindingen binnen het Pinkeltje-cohort in de JGZ-praktijk door ontwikkeling van tools. Er vindt een kwantitatieve en kwalitatieve evaluatie plaats.Het is mogelijk om bij dit project aan te sluiten door de gegevens die binnen de JGZ verzameld zijn te bestuderen.

Andere projecten, waarbij eventueel kan worden aangesluiten met een onderzoek in het kader van de opleiding tot arts M&G zijn:

Effectiveness of school coaching in adolescents to prevent mental problems : een project waarin we in een trial evalueren of een gerichte begeleiding van adolescenten met psychische problemen de kans groter maakt dat ze op school kunnen blijven

W2-S: What Works for Severe Parenting Problems/Multiproblem Families: een project waarin wordt gekeken welke componenten van zorg het meest effectief zijn bij multiprobleem gezinnen, wat betreft preventie van escalatie van problemen en bevordering van succesvol afronden van school

RomaReach: Hierbij wordt bestudeerd hoe kansen voor Roma-kinderen in Slowakije kunnnen worden verbeterd voor een optimale ontwikkeling.

Inclusive health systems

Insteek is hier het zo organiseren van zorgsystemen dat preventie en participatie maximaal worden ondersteund. Hierbij ligt het accent op zorgen dat kwetsbare groepen ook, en juist, bereikt worden, vandaar ‘inclusive’.

Voorbeelden van projecten zijn:

Improving access to quality reproductive, maternal and newborn Health in intra- and postpartum period in India: een project waarin wordt nagegaan of gerichte zorg en anticonceptie na de geboorte volgende zwangerschapsuitkomsten verbetert, in Rajasthan, een groot en relatief arm gebied in Noord-India – financiering USAid.

The role of professionals and health systems in decreasing health literacy demands: een project waarin wordt nagegaan of door trainen van professionals en aanpassen van de vormgeving en organisatie van zorginstellingen de toegang van ouderen tot preventie en zorg verbetert – financiering EU.

Advancing chronic kidney disease prevention: Understanding and reducing adverse outcomes among low-health-literate patients en Bridging the gap: health literacy interventions for patients and for professionals to improve the quality of kidney disease care Twee gekoppelde projecten waarin wordt nagegaan wat het effect is van lage health literacy (gezondheidsvaardigheden) op nierziekte en hoe we de informatie voor deze doelgroep kunnen verbeteren.

Improving illness perceptions in chronically ill low skilled workers and their partners: development of an intervention for use in occupational healthcare. Project met als doel het ontwikkelen van een interventie voor lager geschoolde werknemers met een chronische ziekte en hun partner, waarbij drie kernelementen worden gecombineerd: ziektepercepties, gezondheidsvaardigheden en betrekken sociale omgeving; het implementeren en evalueren van de interventie in de arbogerelateerde zorg door middel van het trainen van bedrijfsartsen– financiering ZonMw

Work and health

Goed werk is goed voor de gezondheid en een gezond werkleven is belangrijk voor het individu en de maatschappij. Vandaag hebben werkenden te maken met veranderend werk en een veranderende arbeidsmarkt. Niet iedereen is in staat gezond en duurzaam de pensioenleeftijd te bereiken. Doel van het thema “Work and health” is bijdragen aan gezond en duurzaam werkleven en omvat zowel onderzoek op terrein van primaire, secundaire en tertiaire preventie. Dit gebeurt door het verwerven van kennis over mechanismen en effecten van preventie en begeleiding/behandeling in longitudinaal observationeel en interventie-onderzoek. Een aandachtsgebied hier is het volgen van kwetsbare jongeren en hun mogelijkheden voor participatie en werk.

Voorbeelden van projecten zijn:

Today’s youth is tomorrow’s workforce: generation Y at work. Een groot project dat de relatie tussen psychische gezondheid en werk vanuit een levensloopperspectief bij jonge werkenden bestudeert. De resultaten kunnen helpen jongeren te ondersteunen bij het krijgen en behouden van werk – financiering NWO-VICI

The effect of health behaviors and working conditions on employment among individuals with a chronic disease (onderzoek waarin het effect van ongezonde leefstijl, slechte werkomstandigheden en behoud van werk wordt onderzocht bij werknemers met een chronische ziekte. Het gebruik van een grote longitudinale dataset (Lifelines) en CBS data maken het mogelijk om unieke ziekte-specifieke analyses uit te voeren en gezondheids­trajecten en werkresultaten in de loop van de tijd te onderzoeken bij verschillende groepen werknemers met gezondheidsklachten – financiering ZonMw en UWV.

 Global Health

De afdeling sociale geneeskunde heeft recent een unit Global health opgezet. Er zijn drie thema’s te onderscheiden:

  • Safe Motherhood, samen met het aan John Hopkins gelieerde JHPIEGO consortium. Deze onderzoekslijn richt zich op de reproductieve gezondheid in lage- en middeninkomenslanden en met aspecten van reproductieve gezondheid van niet-autochtone Nederlanders.
  • Kosteneffectiviteit en betaalbaarheid van public health interventies, inclusief farmaco-economie: bijvoorbeeld: VITAL over betere vaccins voor ouderen (griep, pneumo en zoster) en VALUE Dx over betere diagnostiek om infecties met lagere luchtwegen te bestrijden – subsidie Europese Unie.
  • Duurzaamheid en versterking van gezondheidssystemen; bijvoorbeeld Scaling-up NCD Interventions in South-East Asia ” (SUNI-SEA), gericht op de preventie en bestrijding van chronische ziekten in Myanmar, Vietnam en Indonesië te verbeteren -subsidie Europese Unie.

Voor meer informatie kun je contact opnemen met:
Dr. Jessie Hermans, arts M&G; a.j.m.hermans@umcg.nl